Zakład Ubezpieczeń Społecznych znalazł się w gronie 75 najbardziej innowacyjnych organizacji na świecie w dziedzinie dostępności. Prestiżowe wyróżnienie Zero Project Award 2026 zostało przyznane za program „ZUS bez barier” – realizowaną od 2019 roku strategię, która zmienia sposób, w jaki osoby z niepełnosprawnościami korzystają z usług publicznych w Polsce.
Czym jest Zero Project?
Nagrodę przyznaje austriacka Fundacja Essl w ramach globalnej inicjatywy Zero Project, której celem jest wspieranie wdrażania Konwencji ONZ o prawach osób z niepełnosprawnościami. Co roku kapituła wybiera najbardziej innowacyjne i skuteczne rozwiązania z całego świata – takie, które mogą służyć jako wzorce do naśladowania przez inne kraje i instytucje.
W tegorocznej edycji, poświęconej dostępności i technologiom informacyjno-komunikacyjnym, zgłoszono blisko 600 nominacji z 93 państw. Spośród nich wyróżniono 75 rozwiązań z 51 krajów. Polskim akcentem w tym gronie jest właśnie ZUS.
Oficjalne ogłoszenie wyników odbyło się podczas konferencji Zero Project Conference 2026 w Biurze Narodów Zjednoczonych w Wiedniu, gdzie zgromadziło się ponad tysiąc ekspertów z całego świata. Rozwiązania wdrożone przez ZUS zostały przedstawione jako modelowe praktyki możliwe do adaptacji w innych krajach.
Co kryje się za programem „ZUS bez barier”?
Program ruszył w 2019 roku i od początku miał ambicję być czymś więcej niż projektem wizerunkowym. Obejmuje cztery główne obszary. W zakresie dostępności architektonicznej zmodernizowano 250 budynków ZUS w całej Polsce. Serwisy internetowe zostały dostosowane do standardu WCAG, który zapewnia dostępność cyfrową dla osób niewidomych, słabowidzących i z innymi ograniczeniami. Wprowadzono e-wizyty z tłumaczem języka migowego oraz wsparcie asystentów w placówkach. Program objął też wymiar wewnętrzny – wzrosło zatrudnienie osób z niepełnosprawnościami w samej instytucji.
To ostatnie jest szczególnie warte uwagi. Instytucja, która chce być wzorem dostępności dla klientów, powinna też tworzyć dostępne miejsca pracy. ZUS pokazuje, że jedno z drugim idzie w parze.
Dlaczego to ważne z perspektywy EKON?
Dla środowiska osób z niepełnosprawnościami i organizacji działających na rzecz ich aktywizacji zawodowej taki sygnał z instytucji publicznej ma znaczenie symboliczne i praktyczne. Symboliczne – bo pokazuje, że dostępność przestaje być w Polsce traktowana jako koszt lub zobowiązanie, a staje się standardem i powodem do dumy. Praktyczne – bo ZUS to instytucja, z którą osoby z niepełnosprawnościami mają do czynienia regularnie: przy załatwianiu świadczeń, rent, rehabilitacji zawodowej.
Każda bariera usunięta z tej instytucji to realna zmiana w codziennym życiu setek tysięcy ludzi.
Mariusz Jedynak, Członek Zarządu ZUS nadzorujący Pion Administracji, podkreśla, że to wyróżnienie potwierdza, iż dostępność w ZUS nie jest jednorazowym projektem, lecz stałym elementem misji instytucji. Innowacje, które wprowadzamy, realnie zmieniają życie milionów klientów – mówi.
Pozostaje mieć nadzieję, że przykład ZUS zachęci inne instytucje publiczne do podobnych działań. Bo dostępna administracja to nie przywilej – to prawo każdego obywatela.
