Przejdź do treści

Zdrowie, które pozwala pracować dłużej. EKON i Instytut Medycyny Pracy im. Nofera łączą siły

Udostępnij wpis:

Coraz więcej z nas będzie pracować dłużej, a wiek – prędzej czy później – zaczyna wystawiać zdrowiu rachunek. To, czy taki rachunek oznacza koniec kariery, czy jedynie zmianę jej kursu, w dużej mierze zależy od tego, jak wcześnie ktoś zareaguje. Właśnie tej reakcji dotyczy porozumienie o współpracy, które 23 października 2026 roku podpisały Stowarzyszenie „Niepełnosprawni dla Środowiska EKON” oraz Instytut Medycyny Pracy im. prof. dra med. Jerzego Nofera w Łodzi.

Dokument podpisali prof. dr hab. n. med. Jolanta Walusiak-Skorupa, dyrektor Instytutu, oraz Tomasz Lenart, przewodniczący Zarządu Stowarzyszenia EKON. Na pierwszy rzut oka może się wydawać, że to spotkanie dwóch odległych światów: jednej z najważniejszych w Polsce placówek naukowych zajmujących się zdrowiem pracujących i organizacji, która od ponad dwudziestu lat buduje miejsca pracy dla osób z niepełnosprawnościami. W praktyce oba podmioty zajmują się tym samym pytaniem, tylko z dwóch stron. Instytut pyta, jak sprawić, by człowiek mógł pracować w zdrowiu jak najdłużej. EKON od lat odpowiada na pytanie, co zrobić, gdy zdrowie już zaczęło stawiać ograniczenia, a praca wciąż jest komuś potrzebna – finansowo, ale też dla poczucia sensu i przynależności.

Starzejąca się praca to nie hasło, tylko codzienność

Porozumienie wpisuje się w projekt realizowany przez Instytut w ramach Celu Operacyjnego 5 Narodowego Programu Zdrowia na lata 2021-2026, „Wyzwania demograficzne”, finansowanego przez Ministra Zdrowia. Jego pełna nazwa brzmi urzędowo, ale dobrze oddaje istotę rzeczy: „Edukacja w zakresie zarządzania zdrowiem starzejących się pracowników oraz opracowanie i upowszechnienie instrumentów promujących zdrowie i zachowania prozdrowotne w środowisku pracy”. Instytut prowadzi te działania pod szyldem „Praca na Zdrowie”, oferując firmom i instytucjom m.in. bezpłatne konsultacje, szkolenia dla menedżerów i specjalistów BHP oraz materiały edukacyjne. Sam Narodowy Program Zdrowia, pierwotnie przewidziany do końca 2025 roku, został przedłużony rozporządzeniem Rady Ministrów o kolejny rok – stąd obecna perspektywa do 2026 roku.

Wyzwanie jest dobrze znane każdemu, kto prowadzi firmę albo zarządza zespołem. Kadry się starzeją, rąk do pracy brakuje, a doświadczeni pracownicy są dla wielu zakładów bezcenni. Jednocześnie z wiekiem przybywa schorzeń, które – jeśli zostaną zlekceważone – kończą się długimi zwolnieniami lekarskimi, orzeczeniem o niezdolności do pracy albo po prostu decyzją o przedwczesnym odejściu z rynku. Każdy taki przypadek to strata podwójna: dla człowieka, który traci dochód i rytm życia, i dla pracodawcy, który traci wiedzę, której nie da się szybko odtworzyć.

Sześć obszarów, jeden kierunek

Strony wskazały w porozumieniu sześć obszarów wspólnych działań. Pierwszym jest zwykła, ale w praktyce bardzo cenna wymiana doświadczeń i informacji o prowadzonych działaniach na rzecz zdrowia pracowników. Drugim – upowszechnianie idei promocji zdrowia w zespołach złożonych z różnych pokoleń, tak by wzmacniać i wydłużać zdolność do pracy zarówno dwudziestolatków, jak i osób tuż przed emeryturą. Trzeci obszar dotyczy promocji rozwiązań wypracowanych w projekcie, czyli materiałów i narzędzi edukacyjnych, a także oferowanej przez Instytut działalności konsultacyjnej i szkoleniowej. EKON, który na co dzień rozmawia z pracodawcami, może tu pełnić rolę pośrednika docierającego do firm, do których naukowe opracowania same by nie trafiły.

Czwarty kierunek to podnoszenie kompetencji pracodawców i profesjonalistów zajmujących się zdrowiem w miejscu pracy – poprzez kampanie edukacyjne, webinaria, szkolenia, sympozja i konferencje. Piąty obejmuje edukację samych pracowników w zakresie kluczowych współczesnych zagrożeń zdrowotnych. Wreszcie szósty, z perspektywy EKON-być może najważniejszy: przeciwdziałanie wczesnemu wykluczeniu z rynku pracy dzięki poradnictwu i wczesnym interwencjom wtedy, gdy związane z wiekiem problemy zdrowotne zaczynają uniemożliwiać pracę na dotychczasowym stanowisku albo w wyuczonym zawodzie.

Gdzie kończy się profilaktyka, a zaczyna inkluzja

Ten ostatni punkt dobrze pokazuje, dlaczego współpraca ma sens. Granica między „starszym pracownikiem z problemami zdrowotnymi” a „osobą z niepełnosprawnością” bywa cienka i często przekracza się ją niezauważenie. Postępujące choroby narządu ruchu, wzroku czy słuchu, schorzenia układu krążenia albo cukrzyca u wielu osób w wieku przedemerytalnym prowadzą w końcu do orzeczenia o niepełnosprawności. Pytanie brzmi, czy ten moment staje się końcem aktywności zawodowej, czy początkiem pracy w nowych, dostosowanych warunkach.

Doświadczenie EKON-u pokazuje, że druga ścieżka jest jak najbardziej realna – pod warunkiem, że ktoś w porę pomyśli o zmianie stanowiska, organizacji pracy czy dostosowaniu otoczenia, a pracodawca wie, z jakich form wsparcia może skorzystać. Wiedza medyczna Instytutu o tym, jak rozpoznawać i łagodzić zdrowotne skutki starzenia się, spotyka się tu z praktyczną wiedzą Stowarzyszenia o tym, jak zatrzymać człowieka na rynku pracy, kiedy jego możliwości się zmieniają. Razem tworzy to coś więcej niż sumę obu kompetencji: ciąg działań od profilaktyki, przez wczesną interwencję, po aktywizację zawodową.

źródło: https://www.gov.pl/

Ramy współpracy

Porozumienie ma charakter ramowy. Określa ogólne obszary współdziałania, nie rodzi zobowiązań finansowych dla żadnej ze stron ani podstaw do wzajemnych roszczeń. Partnerzy zobowiązali się do działania w dobrej wierze, przestrzegania zasad uczciwej konkurencji i poufnego traktowania przekazywanych informacji, a także do wzajemnej promocji swoich inicjatyw.

Konkretne przedsięwzięcia – szkolenia, webinaria czy wspólne kampanie – będą ogłaszane na bieżąco. O kolejnych krokach będziemy informować na łamach ekon.org.pl. Już teraz warto jednak zapamiętać ważną myśl, która przyświeca obu partnerom: o zdrowiu w pracy najlepiej rozmawiać, zanim stanie się ono problemem. Im wcześniej pracodawca i pracownik zaczną tę rozmowę, tym większa szansa, że skończy się ona nie pożegnaniem, lecz dobrym planem na kolejne lata pracy.