Trzecie piętro w bloku bez windy to dla osoby poruszającej się na wózku wyrok – domowe więzienie. Każde wyjście wymaga pomocy, każde wejście – wysiłku całej rodziny. Przez lata bariery architektoniczne uznawano za coś, z czym po prostu trzeba żyć. PFRON daje w 2026 roku szansę na ucieczkę z tej pułapki. Ruszyły dopłaty do zamiany mieszkań na dostępne – i to nie dopłaty do remontu, lecz do realnej transakcji na rynku nieruchomości.
Czym jest Moduł III Zadanie 1 – i dlaczego to nowość?
Program „Aktywny samorząd” od lat kojarzył się głównie z dofinansowaniem wózków, protez, sprzętu elektronicznego i nauki na studiach. W 2026 roku PFRON wprowadza zupełnie nowy wymiar wsparcia: Moduł III, dedykowany likwidacji barier w dostępie do mieszkania.
Zadanie 1 tego modułu jest bezprecedensowe w dotychczasowej historii programu. Po raz pierwszy PFRON oferuje dofinansowanie nie do dostosowania istniejącego lokalu, lecz do zamiany go na inny – dostępny. To wsparcie dla osób, które mieszkają w mieszkaniu z barierami architektonicznymi nie do pokonania: za wysokie piętro, brak windy, schody nie do sforsowania na wózku. Zamiast dokładać kolejne rampy tam, gdzie rampa nic nie zmieni, program pozwala zacząć od nowa – w miejscu, które rzeczywiście da samodzielność.
Nabór wniosków trwa od 2 kwietnia do 4 grudnia 2026 roku.
Jak działa dofinansowanie? Mechanizm różnicy cen
To jest kluczowa informacja, która odróżnia to wsparcie od wszystkiego, co PFRON oferował do tej pory.
Dofinansowanie nie jest wypłacane jako stała kwota ryczałtowa. Pokrywa różnicę pomiędzy ceną mieszkania nabywanego a ceną mieszkania sprzedawanego. Jeśli sprzedajesz dotychczasowy lokal za 350 000 zł, a kupujesz dostępne mieszkanie za 430 000 zł – PFRON może dopłacić do tej różnicy, czyli do 80 000 zł.
Zastrzeżenie jest jedno: dofinansowanie nie może przekroczyć równowartości iloczynu 15 m² i wartości średniego wskaźnika przeliczeniowego kosztu odtworzenia 1 m² powierzchni użytkowej budynków mieszkalnych, ogłaszanego kwartalnie przez Bank Gospodarstwa Krajowego w programie „Mieszkanie na Start” dla lokalizacji nabywanego mieszkania.
W praktyce oznacza to, że maksymalna kwota dofinansowania jest różna w zależności od miasta i kwartału – w droższych lokalizacjach (duże miasta, aglomeracje) wskaźnik BGK jest wyższy, co automatycznie podnosi pułap możliwego wsparcia. PFRON publikuje te kwoty kwartalnie na swojej stronie. Przed złożeniem wniosku bezwzględnie warto sprawdzić aktualną tabelę dla swojej lokalizacji.
Kto może skorzystać? Kryteria kwalifikacji
Program przewiduje dwie ścieżki dostępu, różniące się wymaganym stopniem niepełnosprawności i rodzajem dysfunkcji.
Pierwsza ścieżka przeznaczona jest dla osób z orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności (lub orzeczeniem o niepełnosprawności w przypadku osób do 16. roku życia), u których dysfunkcja narządu ruchu uniemożliwia poruszanie się bez użycia wózka lub powoduje poważne problemy w samodzielnym przemieszczaniu się w użytkowanym mieszkaniu lub wyjście z budynku.
Druga ścieżka obejmuje osoby ze znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności (lub orzeczeniem o niepełnosprawności dla dzieci do 16. roku życia) z całkowitym lub prawie całkowitym brakiem wzroku.
W obu przypadkach wnioskodawca musi przedstawić dokumentację fotograficzną barier architektonicznych – w mieszkaniu i/lub w budynku – uniemożliwiających samodzielne wyjście na zewnątrz na poziom zero. To wymóg formalny, ale też bardzo sensowny: pokazuje, że obecna sytuacja faktycznie uzasadnia potrzebę zmiany, a nie wyłącznie adaptacji.
Mieszkanie, na które się przeprowadzasz, musi spełniać indywidualne kryterium dostępności – musi umożliwiać samodzielne korzystanie z lokalu i samodzielne opuszczenie budynku aż do poziomu zero przed budynkiem. Winda, parter, pochylnia – liczy się każde rozwiązanie, które rzeczywiście znosi barierę.
Co trzeba przygotować i jak złożyć wniosek?
Wniosek składa się wyłącznie przez System Obsługi Wsparcia (SOW) – elektronicznie, bez konieczności wychodzenia z domu. System dostępny jest pod adresem https://sow.pfron.gov.pl/ portal-sow.pfron.org.pl.
Do wniosku należy dołączyć:
dokumentację fotograficzną barier architektonicznych w obecnym miejscu zamieszkania i/lub w budynku, zaświadczenie lekarskie potwierdzające rodzaj dysfunkcji narządu ruchu (wzoru dostarcza PFRON), dokumenty dotyczące planowanej transakcji – zarówno sprzedaży dotychczasowego, jak i zakupu nowego mieszkania.
Bezpośrednim realizatorem programu jest samorząd powiatowy – Powiatowe Centrum Pomocy Rodzinie (PCPR) lub Miejski Ośrodek Pomocy Rodzinie (MOPR) właściwy dla miejsca zamieszkania wnioskodawcy. To do nich trafia wniosek złożony w systemie SOW i to oni rozpatrują go merytorycznie.
Maksymalna kwota dofinansowania dostępna w danym kwartale jest różna dla poszczególnych jednostek samorządu terytorialnego i aktualizowana przez PFRON kwartalnie na bieżąco.
Dlaczego warto czekać?
Pula środków w programie jest określona, a wnioski rozpatrywane są w kolejności złożenia lub według kryteriów punktowych ustalanych przez realizatora. Termin naboru trwa do 4 grudnia 2026 roku – ale im wcześniej wniosek zostanie złożony, tym większa szansa na pozytywne rozpatrzenie i wypłatę środków jeszcze w tym roku.
Dla osób, które od lat bezskutecznie szukają rozwiązania problemu niedostępnego mieszkania – adaptacji, o której marzą, a która nie jest możliwa ze względu na konstrukcję budynku – Moduł III Zadanie 1 jest prawdopodobnie najważniejszą nowością PFRON ostatnich lat. To instrument, który systemowo przyznaje, że nie każde mieszkanie można dostosować i że czasem jedynym wyjściem jest inne miejsce do życia.
