Technologia, a zwłaszcza smartfon, który każdy z nas nosi w kieszeni, stała się potężnym narzędziem wyrównywania szans. Dla osób z niepełnosprawnościami nowoczesne aplikacje i technologie asystujące (AT) to klucz do niezależności, bezpieczeństwa i pełniejszego udziału w życiu społecznym. Dawniej specjalistyczny sprzęt był drogi i trudno dostępny. Dziś rewolucja dzieje się na naszych oczach, a wiele przełomowych rozwiązań jest darmowych lub tanich. Oto przegląd najciekawszych technologii, które warto znać w 2025 roku.
Wsparcie dla wzroku: Zobacz świat na nowo
Sztuczna inteligencja (AI) dosłownie otworzyła oczy milionom osób. Aplikacje takie jak Be My Eyes łączą osoby niewidome i słabowidzące z ponad milionem ochotników dostępnych w ponad 180 językach. Dzięki połączeniu wideo można w czasie rzeczywistym uzyskać pomoc przy rozpoznawaniu przedmiotów, sprawdzeniu kolorów czy przeczytaniu etykiet.
Najnowsza funkcja Be My AI wykorzystuje model GPT-4 z funkcją widzenia opracowanego przez OpenAI, zapewniając szczegółowe opisy wizualnych elementów ekranu, zdjęć i innych treści wizualnych w sposób automatyczny i szybki. Z kolei Seeing AI od Microsoftu to bezpłatna aplikacja dostępna na Androida i iOS, która czyta tekst, opisuje sceny, identyfikuje ludzi, przedmioty, kolory i waluty za pomocą technologii Azure AI.
Coraz popularniejsze stają się też inteligentne okulary, które przekształcają obraz na mowę, dając użytkownikowi stały dostęp do informacji o otoczeniu. Eksperci przewidują, że w ciągu najbliższych 10-20 lat takie technologie mogą ewoluować w kierunku implantów neuronowych.
Wsparcie w komunikacji: Znajdź swój głos
Dla osób z trudnościami w mówieniu, technologia oferuje szereg przełomowych rozwiązań. Polskie aplikacje, takie jak MÓWik, to zaawansowane komunikatory alternatywne z ponad 14 tysiącami symboli graficznych i syntezatorem mowy w języku polskim. Program pozwala na budowanie zdań zgodnie z gramatyką polską i jest dostosowany do specyfiki naszego języka.
MÓWik umożliwia komunikację osobom z niepełnosprawnością fizyczną i/lub intelektualną, oferuje wybór głosu męskiego i żeńskiego oraz pozwala na tworzenie własnych tablic dostosowanych do indywidualnych potrzeb. Dla osób niesłyszących i słabosłyszących przełomem są funkcje transkrypcji mowy na żywo dostępne w wielu komunikatorach oraz systemy rozpoznawania dźwięków otoczenia w smartfonach.
Wsparcie w mobilności i codziennych czynnościach
Technologia znacząco ułatwia poruszanie się i samodzielne funkcjonowanie:
Nawigacja miejska i dostępność
Aplikacja YourWay to nowoczesny system stworzony przez Fundację Szansa – Jesteśmy Razem we współpracy z firmą Altix. Działa poprzez łączenie się z niewielkimi nadajnikami (beaconami) rozlokowanymi w różnych miejscach. Do 2024 roku liczba znaczników w kraju wzrosła do ponad 3000.
Aplikacje jak DISpot czy Parking Mobility pomagają zlokalizować dostępne miejsca parkingowe dla osób z niepełnosprawnościami. „Jak dojadę” to jedna z najpopularniejszych wyszukiwarek połączeń komunikacji miejskiej w Polsce, która planując trasę uwzględnia środki komunikacji przystosowane dla osób z niepełnosprawnościami.
Inteligentny dom (Smart Home)
Sterowanie oświetleniem, ogrzewaniem czy sprzętem AGD za pomocą komend głosowych to ogromne ułatwienie dla osób z niepełnosprawnością ruchową. Asystenci głosowi jak Siri czy Google Assistant są dostępni dla każdego systemu operacyjnego.
Specjalistyczne rozwiązania
Dla osób z bardzo ograniczonymi możliwościami ruchowymi dostępne są aplikacje jak Messay i Umoove Experience, które umożliwiają sterowanie komputerem i telefonem za pomocą ruchu głowy lub gałek ocznych.
Dostęp do informacji i usług publicznych
Także administracja publiczna stawia na cyfrową dostępność. Aplikacja mObywatel, która notuje około 600 tysięcy logowań dziennie, oferuje cyfrowe dokumenty i usługi urzędowe. W 2025 roku zyskała nowe funkcje, w tym możliwość zastrzeżenia dokumentu tożsamości i zgłoszenia kolizji drogowej.
Dzięki integracji z Internetowym Kontem Pacjenta (IKP) można łatwo zarządzać swoim zdrowiem, uzyskać dostęp do e-recept i e-skierowań bezpośrednio przez mObywatel. W aplikacji dostępne są także nowe legitymacje dla określonych grup i zawodów prawniczych.
Polskie innowacje w technologiach asystujących
W Polsce powstają specjalistyczne Ośrodki Wsparcia i Testów, gdzie osoby z niepełnosprawnością mogą bezpłatnie wypożyczyć i testować sprzęt asystujący – od linijek brajlowskich po specjalistyczne klawiatury. Technologie asystujące odgrywają kluczową rolę w poprawie jakości życia osób z niepełnosprawnościami, zapewniając większą niezależność i umożliwiając uczestnictwo w wielu dziedzinach życia.
Wyzwania i przyszłość
Mimo obiecujących perspektyw, technologie asystujące nie są pozbawione wad. Główne wyzwania to: koszt urządzeń (większość inteligentnych okularów to wydatek rzędu kilku tysięcy dolarów), żywotność baterii, dostępność językowa oraz precyzja rozpoznawania obiektów.
Użyteczność aplikacji dla osób z niepełnosprawnościamiw dużym stopniu zależy od zaangażowania użytkowników w zakresie tworzenia ich bazy danych. Dlatego tak ważne jest, aby współtworzyć i wspierać takie przedsięwzięcia.
Rekomendacje EKON
Jako Stowarzyszenie wspierające osoby z niepełnosprawnościami w aktywizacji zawodowej, zachęcamy do eksplorowania tych technologii. Nowoczesne aplikacje mogą znacząco ułatwić nie tylko codzienne funkcjonowanie, ale także poszukiwanie pracy i rozwój zawodowy.
Nasze rekomendacje:
- Zacznij od bezpłatnych aplikacji – większość z wymienionych rozwiązań jest dostępna za darmo
- Testuj przed zakupem – skorzystaj z Ośrodków Wsparcia i Testów
- Dziel się doświadczeniami – pomóż innym, dodając informacje o dostępności miejsc w aplikacjach mapowych
- Nie bój się eksperymentować – technologia rozwija się błyskawicznie, warto śledzić nowości
Technologie asystujące rozwijają się w błyskawicznym tempie, demokratyzując dostęp do niezależności. Warto śledzić nowości i korzystać z narzędzi, które mamy na wyciągnięcie ręki – często w urządzeniu, które już posiadamy.
Potrzebujesz wsparcia w znalezieniu pracy lub dostosowaniu stanowiska do nowych technologii? Skontaktuj się z naszymi Trenerami Pracy!
