Studia kosztują – i dla wielu osób z niepełnosprawnościami to nie jest abstrakcja, lecz konkretna bariera między marzeniem a dyplomem. PFRON może pokryć czesne w całości, bez ani jednej złotówki wkładu własnego. Pod warunkiem, że Twój dochód mieści się w określonym limicie. Sprawdź, jaka to kwota i co się do tego dochodu nie wlicza.
Moduł II – pomoc w uzyskaniu wykształcenia na poziomie wyższym
Program „Aktywny samorząd” w swoim Module II koncentruje się wyłącznie na edukacji. To wsparcie finansowe skierowane do osób z niepełnosprawnościami, które pobierają naukę w szkole policealnej, kolegium lub szkole wyższej – od studiów licencjackich i inżynierskich, przez magisterskie i jednolite magisterskie, aż po podyplomowe i doktoranckie. Mogą z niego skorzystać również osoby, które mają otwarty przewód doktorski poza studiami doktoranckimi.
Do programu kwalifikują się osoby ze znacznym, umiarkowanym lub lekkim stopniem niepełnosprawności. To szersze kryterium niż w wielu innych zadaniach programu „Aktywny samorząd” – lekki stopień niepełnosprawności nie wyklucza ze wsparcia edukacyjnego.
Dofinansowanie obejmuje przede wszystkim opłatę za naukę, czyli czesne. Jego wysokość odpowiada rzeczywistym kosztom czesnego w ramach jednej, aktualnie realizowanej formy kształcenia na jednym kierunku – bez górnego limitu kwotowego dla tych, którzy spełniają kryterium dochodowe.
Magiczna kwota: 764 zł netto na osobę
Tu jest serce całego mechanizmu.
Z obowiązku wniesienia udziału własnego w kosztach czesnego zwolniony jest wnioskodawca, którego przeciętny miesięczny dochód w gospodarstwie domowym nie przekracza 764 zł netto na osobę.
Ta kwota obowiązuje w programie „Aktywny samorząd” w 2026 roku i wynika z dokumentu „Kierunki działań oraz warunki brzegowe” przyjętego przez Zarząd PFRON.
Co to znaczy w praktyce? Jeśli mieszkasz sam i Twój miesięczny dochód netto nie przekracza 764 zł – PFRON pokrywa czesne w 100%, bez żadnej złotówki wkładu z Twojej strony. Jeśli mieszkasz z rodziną, do rachunku wchodzą dochody wszystkich osób w gospodarstwie domowym podzielone przez ich liczbę. Rodzina trzyosobowa musi zarabiać łącznie nie więcej niż 2292 zł netto miesięcznie, by każdy z jej członków mieścił się w limicie.
Próg jest niski – to rzeczywistość. Ale dla osób żyjących ze świadczeń lub połączonych dochodów z niewielkiej renty i zasiłku, granica ta może być całkowicie realna.
Dodatkowo kwota 764 zł działa też jako przepustka do wyższego dofinansowania czesnego: dofinansowanie powyżej 4 620 zł jest możliwe właśnie wtedy, gdy dochód wnioskodawcy nie przekracza tego limitu. Dla droższych kierunków studiów – szczególnie prywatnych uczelni czy kierunków medycznych – to różnica, która może decydować o tym, czy wsparcie faktycznie pokryje semestr.
Co się wlicza do dochodu – i co absolutnie nie
Tu wielu wnioskodawców popełnia błędy, często na własną niekorzyść: albo wliczają świadczenia, które nie powinny być liczone, albo nie wiedzą, że dochód z najmu czy alimenty już powinny się znaleźć w obliczeniach.
Do dochodu wlicza się wszelkie przychody netto podlegające opodatkowaniu – wynagrodzenia z pracy, renty, emerytury, zyski z działalności gospodarczej, dochody z najmu lokali, alimenty otrzymywane przez członków gospodarstwa domowego. Liczy się wartość netto, po odliczeniu podatków i składek.
Wyłączone z obliczania dochodu są natomiast świadczenia o charakterze socjalnym i wspierającym osoby z niepełnosprawnościami. Żaden urzędnik prowadzący sprawę nie ma prawa ich wliczyć do dochodu przy weryfikacji kryterium. Do tych wyłączeń należą przede wszystkim: świadczenie wychowawcze 800+ (i poprzednie 500+), zasiłek pielęgnacyjny, świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (tzw. 500+ dla niesamodzielnych). Wyłączone są również zasiłki celowe przyznawane przez pomoc społeczną – jednorazowe wsparcie na konkretny cel, np. zakup żywności czy leków.
Jeśli PCPR rozpatrujący Twój wniosek włączy któreś z tych świadczeń do obliczenia dochodu – masz prawo zakwestionować takie podejście i wskazać na zasady programu.
Udział własny: kiedy jest wymagany i w jakiej wysokości?
Jeśli Twój dochód przekracza próg 764 zł netto na osobę, nadal możesz korzystać z programu – z obowiązkowym udziałem własnym. Jego wysokość zależy od sytuacji:
Osoby niezatrudnione (nieaktywne zawodowo) nie muszą wnosić udziału własnego niezależnie od dochodu, o ile korzystają tylko z jednej formy kształcenia. Obowiązek wkładu własnego dotyczy przede wszystkim beneficjentów zatrudnionych.
Osoby zatrudnione korzystające z jednej formy kształcenia wnoszą 10% wartości czesnego. Osoby zatrudnione studiujące jednocześnie na więcej niż jednym kierunku płacą 60% wartości czesnego na każdym kierunku poza pierwszym. To ważna informacja dla tych, którzy planują łączyć studia podyplomowe z trwającymi studiami wyższymi.
Dodatki, które zwiększają dofinansowanie
Poza samym czesnym program oferuje szereg dodatków na pokrycie kosztów kształcenia. Warto wiedzieć o ich istnieniu i aktywnie o nie wnioskować:
Do 924 zł jednorazowego zwiększenia przysługuje tym, którzy po raz pierwszy złożą wniosek w formie elektronicznej przez system SOW z użyciem Profilu Zaufanego lub podpisu elektronicznego. To jednorazowe wsparcie – warto z niego skorzystać przy pierwszym wniosku.
Do 578 zł dostaje osoba, która w poprzednim semestrze lub aktualnie pobiera naukę w formie zdalnej albo hybrydowej.
Do 347 zł otrzymują osoby poszkodowane przez żywioł lub zdarzenia losowe w 2025 lub 2026 roku, a osobno – osoby korzystające z usług tłumacza języka migowego.
Do 809 zł zwiększenia motywacyjnego może przyznać realizator programu (samorząd powiatowy) według swoich wewnętrznych kryteriów.
Terminy naboru 2026
Program w Module II ma dwa okna naboru. Pierwsze – na semestr letni roku akademickiego 2025/2026 – trwało od 1 do 31 marca 2026 roku. Drugie – na rok akademicki 2026/2027 – przyjmuje wnioski od 1 sierpnia do 10 października 2026 roku. Refundacja kosztów czesnego poniesionych przed złożeniem wniosku jest możliwa, ale wyłącznie gdy dotyczy bieżącego roku akademickiego.
Ważne: dofinansowanie nie przysługuje w trakcie przerwy w nauce – urlopu dziekańskiego, zdrowotnego ani innej przerwy formalnej.
